Технологическая карта урока ”Йиртмҗ харлһна һазр”, 4 класс
план-конспект урока
Цели для ученика
- “Хар һазр” гидг йиртмҗ хардг һазрин тускар медрлән өөдлүлх,
- келлһән өргҗүлх;
- төрскн һазр-усан хардг, эргндк йиртмҗин харсач, хадһлач болдг күн болх.
Скачать:
Вложение | Размер |
---|---|
![]() | 157 КБ |
Предварительный просмотр:
Технологическая карта урока
Тема урока ___”Йиртмҗ харлһна һазр”__4 класс
Цели для ученика
| Цели для учителя
| |||||
Межпредметные связи:
| ||||||
Тип урока шин медрл олзллһна интегрированн кичәл | Форма урока кичәл-күүндвр | |||||
Опорные понятия, термины | Новые понятия | |||||
Формы контроля | Домашнее задание | |||||
Этап урока | Деятельность учителя | Деятельность ученика | Используемые методы, приемы, формы | Формируемые УУД | ||
Бүрдәцин кем Организационный момент | Мендллһн. Кичəлин белдвр шинҗллһн. Сурһульчнртаһан мендллһн, кичәлд яһҗ белдсинь шинҗлх (Приветствие учащихся; проверка их готовности к уроку). | Мендллһн. | 1)Личностные: - нравственно-этическая ориентация | |||
Дассан давтлһн. – Повторение пройденного. | Презентац олзллһн Давсн кичәлд мадн герин малын тускар күүндләвидн. Ямаран герин мал меднәт? - Герин мал күүнд ямаран тус күргнә? | Күүкдин хәрү. - Хөн, үкр, мөрн, темән, яман. - Үкр үс, мах, арс өгнә. Хөн мах, ноос, өөк өгнә. Темән үс, ноос өгнә. Мөрн мах, үс өгнә. Мөрн – көлгн. Мал хәрүлнә. | ||||
Күүндлһн. Вводная беседа | - Эн шүлг соңсад, юуна тускар эндр күүндхән келтн. (Багш Будҗала Егорин “Арһ-чидләрн йиртмҗән харсий” гидг шүлг умшна.) - Будҗала Егорин “Арһ-чидләрн йиртмҗән харсий” гидг шүлг умшдг дасий, келнә ээдрә һарһий. (Багш эврән умшад үзүлнә.) | - Теегин эрүл-мендинь харий! (Сурһульчнр багшан дахад умшна.) Ээҗ мет, эңкр теегин Эрүл-мендинь харий, Бәәхтә элвг җирһлин төлә, Баһчуд, хамдан зөрий! Буджала Егор | ||||
Шин төр даслһн. Изучение нового материала. | Текстәр көдллһн. “Хар һазра заповедник” гидг күүндврлә таньлдлһн. |
| ||||
Багш эврән күүндвр умшна. | Багшин умшсн күүндвр соңсна. | |||||
Зуңһру: Багш, мадн гөрәсд харлһна Яшкульск питомникин тускар умшувидн. Мана Таңһчд аңгуд, шовуд харлһна талдан һазрмуд бәәнү? Багш: Э-э, бәәнә. Хар һазра заповедник, Сарпинск, Меклетинск, Харбинск болн нань чигн аң-аһурс харлһна һазрмуд бәәнә. Занда: Ямаран заповедникд гөрәсд харна? Багш: «Хар һазра» заповедникд гөрәсд харна. Богта: Эдниг юунас харсх кергтә? Багш: Чонмудас, браконьермүдәс. ------------------------------ Богта: ЯҺҗ харсдв? Багш: Әмтн гөрәснә бәәршдг ормднь өргн хашас бәрнә. Занда: Хот бас белднү? Багш: Э-э, гөрәсдт өвс белднә. Зунар эднд люцерн өгнә. Зуңһру: Хаврт ямаран көдлмш күцәгднә? Багш: Хаврт гөрәсд төлән авна. Хурһднь өсхлә, әмтн аһурсдыг теегүр тәвнә. Зуңһру: Заповедникин һазрт ямаран аң-аһурсд бәәршлнә? Багш: Зара, моһас, хун, тоһрун, тоодг, ялмн, туула бәәршлнә. | ||||||
Багш сурһульчнриг шин үгмүдлә таньлдулна. | Багшан дахад шин үгмүд умшна. | |||||
Шин үгмүд: Аң-аһурсна харлһна һазр – заповедник Харна – охраняют Харсна – защищают Яһҗ – как Бәәршдг һазр – места обитания Өргн хашас – обширные территории Бәрнә – строят Белднү – готовят? Күцәгднә – выполняется Хурһднь өсхлә – когда вырастают детеныши Әмтн – люди Аһурсдыг - животных теегүр тәвнә – отпускают в степь. Бәәршлнә – обитают | ||||||
Физминутк | Багш сурһульчнрта физминутк кенә. Теңгр – һаран деегшән, Һазр – һаран дорагшан, Усн – һаран хооран, Салькн, салькн, салькн – һарарн дайлх. | |||||
Сурһульчнриг нүүрәр умшулх, шин үгмүд олзлад орчулх. | Сурһульчнр күүндвр нүүрәр умшна, орчулна. | |||||
Текстəр көдллһн | Багар көдллһн Күүкд, ода мадн хойр багар көдлхмн. Тана ширә деер карточкс бәәнә. Сурврмудт хәрү өгтн. (Карточкар көдллһн) -Ямаран заповедникүдт гөрәсд харна? - Гөрәсдиг юунас, кенәс харсх кергтә? - Заповедникүдт гөрәсдиг яһҗ харна? | |||||
Шин төр батллһн | - Мадн альк районд бәәнәвидн? - Мана районд ямаран заповедник бәәнә? - Заповедникин көдләчнр ю кенә? - Мана һазрт ямаран аң-аһурсн, шовуд бәәршлнә? |
| ||||
Кичəлин ашлвр. | - Ямаран заповедниклә таньлдвт? - Заповедникин көдләчнр ю кенә? - Эн кичәл таднд юуһарн таасгдв? | |||||
Рефлексия. Темдгүд | ||||||
Герин даалһвр. | “Хар һазр” заповедник” гидг соңсхвр белдх; *“Хар һазр” заповедник” гидг соңсхвр белдәд амн үгәр келх. |
* бә – чучело, манекен
– Баав, мана теегт гөрәсд олний?
- Уга, өдгә цагт тонь баһрҗ одв.
- Юңгад?
- Әмтн махна, өврин төлә гөрәс аңнна.
- Өврәрнь ю кедв?
- Өврәрнь үнтә болн ховр эм кенә.
- Гөрәснд аңһучллһиг хөрлһнә закан бәәнәлм! Маднд багш келлә.
- Тер бийнь әмтн зака эвднә*.
- Нанд гөрәсд йир харм болҗана. Теднд яһҗ дөң болхмб?
- Тиим седвәр бәәхлә, йир сән. Тадн, бичкдүд, зургуд зурад, шүлгүд бичәд, гөрәсдиг харсч чадҗанат.
- Дигтә “Байр” седкүл зургудын марһанд орлцх дуудвр кеҗ.
Би эрк биш зург зурнав!
Көвүнд гөрәсд харм болна, эн зургудын марһанд орлцҗ, тедниг харсх саната.
– Хальмг Таңһчин Улан дегтрт ямаран аңгуд, шовуд орна?
- (рис.сайгака, хорька, дрофы, орла, журавля, пеликана)…болн нань чигн.
- Тоодг гисн юн шовумб?
- Теегин шовудас хамгин том шовун.
Тоодг – теегин шовудас хамгин том шовун. Эн Хальмг Таңһчин Улан дегтрт орна.
– Бала, теегин урһмлас ямарань Улан дегтрт орҗ?
- Бамб цецг, бадм цецг болн нань чигн, Манца.
- Бамб цецгүд хама олар урһдв?
- Маныч гидг нуурин арлмудт ик, хамгин сәәхн бамб цецгүд урһна.
- Тиигәрән йовҗ болну? Бамб цецгүд яһҗ теегт урһдгинь үзхәр седләв.
- Мөрн сард мана таңһчд “Теегин өдр” гидг нәр давна. Әмтн тег орад, цецгәлҗәх бамбс һәәхнә.
- Харм төрхд, нанд йовдг көлгн уга.
- Эврә көлгн керг уга: әмтиг шишлң автобусмудар авч одна. Би чамд байрт одх үрвр кеҗәнәв.
- О, ханҗанав, йир сән! Хавртан эрк биш йовий.
Бала Манцад теегин бамбс хәләх үрвр кенә. Эдн “Бамб цецгин байргидг нәәрт одхар зуралҗана.
* тоодг – дрофа
* зака эвдх – нарушать закон
Гөрәсн
(“Бичкн арлын хулсн” гидг дууна айсар.
)
Акад монтхр хамрта,
Өвсн, ноһан теҗәлтә,
Балһ усн ундта
Басл хурдн аң.
Толһа, хотхр, садргар
Таңһчин аһуд гөрәсиг
Таалынь олад харна,
Тооһинь улм өскнә.
Бадмин Борис
Теегм өнчрдг – һундлта
Хаалһар гүүһәд йовхнь –
Хойр талм эрлзнә
Хальмг теегм, харвхнь,
Холдан бүтҗ, җирлзнә*.
Теңгр үүрәд нисдг
Теегин һәрдм, яһлач?
Тонтаҗ, санамр идшлдг
Тоодгм хааран одлач?
Торһа, дуунчн нәрдәд,
Тооһарн мууха цөөрсмч?
Тоһрун, авъясан эвдәд,
Толһа һанцар төөрсмч?
Сүрг-сүргәр идшлдг,
Сүркә хурднь лавта,
Гөл болув* – харгдхш,
Гөрәсдм альд билтә?
Аңһучнр элвсн, андрад,
Алдг, хадгнь дала.
Тиим сүркә йовдлас
Теегм өнчрдг* – һундлта!
Бембин Тимофей
__________________
? Ямаран шовуд болн аһурсд хальмг теегт цөн болҗ?
Юңгад шүлгч теегин тускар “өнчрдг” гиҗ бичнә?
♦
* җирлзх – рябить, мелькать
* гөл болув – изнемогать
* өнчрх – осиротеть
Рис./фото памятника Кнакису
Уульнцин нернд мөңкрв...
Элстин нег уульнц Кнакисин нертә. Кнакис гисн кемб? Юңгад уульнц энүнә нер зүүсмб?
...Улдис гидг латыш көвүн Сиврт өсч боссмн. Бичкнәсн авн аһурснд эн дурта билә.
Герин малан килмҗән өгч хәләҗ, асрҗ, эк-эцкдән нөкд болдмн.
Школан төгсәснә хөөн хурц ухата, шунмһа Улдис Иркутск селәнә эдл-ахун институтд орна. Спортар, зург цоклһар соньмсна. Ө-шуһу модна урһмл болн аһурс шинҗллһнә дамшлт көвүнд йир таасгддмн.
Институтын хөөн көвүн Әәдрхнд болн Хальмг Таңһчд ирҗ көдлсмн. Энд гөрәсд харлһна көдлмш күцәв.
Нег дәкҗ харңһу сөөһәр Улдис теегт маши үзв. Машинә күвкүг хаҗ алсн гөрәсдәр дүүрң бәәсинь харңһуд үздг дорнав медүлв . Кнакис җолачтаһан терүнә ардас көөлдв. Браконьермүд, зулҗ гүүхләрн, ардан бууһар хав. Түрүн сумн Улдисин һарар тусв. Болв эн браконьермүдыг көөҗ күцхәр шиидв... Хойрдгч сумн зүркнднь тусв...
Гөрәсдиг харсҗ, Улдис Кнакис 1970-гч (миңһн йисн зун далдгч) җилд әмнәсн хаһцв. Эн һучхн наста билә. Мана таңһчин бәәрн улс Улдис Кнакист ханлтан өргҗ, хотл балһсна нег уульнцд неринь өгсмн.
Үстин района Белозёрный селәнә өөр Кнакист тәвсн бумб бәәнә. Улдис дуран өгсн хальмг теегиг, гөрәсдиг харлһнд мөңкинд зогсчана.
Шаакун Василийинәр
Эн юмб?
Үстә кевс, үсн уга кевс (теңгр һазр хойр
(һәрд)
орис
Дассан сергәҗ давтый
Бәәлһнә нернә киисклһ олхин төлә терүг
нерәдгч киискврт, нег тоод тәвтн.
Янзнь: теегәр – тег (2-гч баг киисклһн),
чонас – чон (1-гч баг киисклһн),
торһан – торһа (3-гч баг киисклһн).
Йиртмҗ харна гисн – Төрскән харлһн
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
![](/sites/default/files/pictures/2012/12/15/picture-159918-1355569575.jpg)
Технологическая карта урока русского языка в 5 классе "Имя существительное" (урок актуализации знаний и умений, урок повторения)
В связи с введением ФГОС ОО изменились и требования к поурочному планированию. Конспект урока в нашем привычном понимании я представила в виде технологической карты....
ТЕХНОЛОГИЧЕСКАЯ КАРТА УРОКА АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА в 4 классе. Тема урока: Что ты можешь узнать в зоопарке?
Технологическая карта урока английского языка в 4 классе по теме "Что ты можешь узнать в зоопарке?" по УМК Кузовлева. ФГОС....
Технологическая карта урока русского языка в 5 классе. УМК: учебный комплекс под редакцией С.И.Львовой. Русский язык. 5 класс. Тема урока: Объяснение лексического значения слов путем подбора синонимов и антоним
Тип урока: Открытие нового знания.Цели: повторить понятия «синонимы», «антонимы»; формировать умение использовать синонимы...
![](/sites/default/files/pictures/2014/06/30/picture-452825-1404124060.jpg)
Технологическая карта урока-практикума по географии 5 класса "Решение практических задач по плану и карте"
Этот материал из опыта работы поможет молодым специалистам спланировать урок - практикум...
![](/sites/default/files/pictures/2021/09/27/picture-1349202-1632761163.jpg)
Технологическая карта урока по швейному делу. 9 класс. "Производственный технологический процесс изготовления одежды"
Открытый урок. с применением инновационных технологий....
Технологическая карта урока Учебный предмет: русский язык Класс: 6 Автор УМК: русский язык в 2-х частях М.Т. Баранов, Т.А. Ладыженская и др. Тема урока: «Местоимение как часть речи» Тип урока: урок «открытия» новых знаний
Технологическая карта урока Учебный предмет: русский языкКласс: 6Автор УМК: русский язык в 2-х частях М.Т. Баранов, Т.А. Ладыженская и др.Тема урока: «Местоимение как часть речи»Тип у...