Тукай-бөек исем
презентация к уроку по теме
Предварительный просмотр:
Подписи к слайдам:
Татар халык шагыйре Габдулла Тукай ( Габдулла Мөхәммәтгариф улы Тукаев ) 1886 елның 14 апрелендә элекке Казан губернасы Мәңгәр волосте (ТАССР Арча районы) Кушлавыч авылында туа . Кечкенәдән ятим калган Габдулла , кулдан-кулга йөреп , балачагын Сасна , Өчиле , Кырлай авылларында уздыра . Башлангыч белемне Кырлай авылы мәдрәсәсендә ала.
Шагыйрьнең бишеге ( 1886-1894) Айрылып китсәм дә синнән гомремнең таңында мин... Җир өчен, азатлык өчен көрәшләргә, патша самодержавиесенең камчылы экспедицияләренә гаҗәеп бай Казан артының үткәне . Бу төбәктәге халыкның аһ-зарлы моңы, яну-сөю аһәңнәре, акыл-хикмәт тулы җыр-бәетләр, әкият-мәзәкләр — һәммәсе дөньяви хәлләргә бәйләнгән.
Дөньяда бер генә шагыйрьнең дә җылылык эзләп үз гомерендә җиде-сигез хатынга «әни» дип дәшеп караганы булмагандыр . Габдулла исә әнә шундый язмыш кичерә. Бераз соңрак аны үз әнисе яңа гаиләсенә алдыра . Шагыйрьнең «Исемдә калганнар » дигән автобиографик әсәрен укыганда шул урынга җиткәч, иркен сулап куясың: рәхәткә тарыды сабый , дисең. Ләкин бу рәхәт озакка бармый : әнисе дөнья куя да, Габдулла дөм ятим кала. Сасна мулласы бу ятимне Өчилегә — Габдулланың әнисенең атасына кайтарып бирә. Монда исә үги әби. Күп балалы гаилә. «Үги әбинең алты күгәрченнәре эчендә мин бер чәүкә булганга , мине җыласам — юатучы , иркәләним дисәм — сөюче , ашыйсым-эчәсем килсә — кызганучы бер дә булмаган , мине эткәннәр дә төрткәннәр ...» Бу булды дүртенче гаилә. Бәләкәй Габдулла монда ятимлекне генә түгел, ачлыкны да татый . Бабасы , күрше авыллардан икмәк сыныклары теләнеп алып кайтып , балаларын ач үлемнән саклый . Ә бервакыт баланы , Казанга баручы бер ямщиккә утыртып , ерак , билгесез сәфәргә озаталар . Теге ямщик исә Печән базарына килгәч : « Асрарга бала бирәм , кем ала?» — дип кычкырып йөри.
1895 ел башыннан Тукай Уральск шәһәрендә яшәүче туганнары гаиләсендә тәрбияләнә . Биредә ул татар халык иҗатын һәм әдәбиятын җентекләп өйрәнә , гарәп , фарсы, төрек, рус һәм башка халыкларның әдәбиятлары белән таныша , рус теле аркылы Көнбатыш классик әдәбияты казанышларын үзләштерә . Үзе дә беренче шигырьләрен иҗат итә. Уральскидагы әдәби-мәдәни хәрәкәт Тукай тормышында хәлиткеч роль уйный . 1905 елгы революция дулкыны белән зур әдәбиятка килеп кергән әдип монда җәмәгать эшлеклесе , журналист, тәрҗемәче һәм шагыйрь буларак формалаша .
1907 елның көзендә Тукай Казанга кайта . Ул үлемсез әсәрләренең күбесен шушында яза; профессиональ революционерлар даирәсенә керә; татар культурасының революцион-демо-кратик канатын җитәкләүгә алына . Шагыйрьнең сугышчан шигърияте һәм иҗтимагый, әдәби процессларның иң четерекле проблемаларына багышланган публицистик чыгышлары әдәби-мәдәни хәрәкәтнең төп юнәлешен билгеләүче көчкә әверелә .
Габдулла Тукай 1913 елның 15 апрелендә Казанда үпкә авыруыннан вафат була . Тукай татар халкының яңа реалистик әдәбиятына һәм хәзерге заман татар әдәби теленә нигез салучы булды . Шагыйрь иҗтимагый прогресска хезмәт итүне үзенең гражданлык бурычы итеп санады ; кыска гына гомер юлында күпкырлы иҗаты белән татар культурасы тарихында яңа эпоха ачты .
Габдулла Тукай татар әдәбияты тарихына яңа милли поэзиягә , заманча татар теленә нигез салучы бөек шагыйрь буларак керде . Шагыйрьнең иҗат эшчәнлеге сигез ел гына дәвам итә . Ул 27 яшендә вафат була . Үзеннән соң 10 меңнән артык шигъри юллар (400дән артык шигырь , 9 поэма) һәм 50 биткә якын проза әсәрләре (350 хикәя , очерк һәм истәлекләр ) язып калдыра .
Шагыйрьнең җеназасы Юнысов мәйданында. Монда җыелган 5–6 меңләп халык алдында Зариф хәзрәт Әмирхан тарафыннан җеназа намазы укыла .
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
Тукай яшәячәк. Татар милләте яшәгәнгә кадәр Тукай яшәячәк».
Г. Тукайның туган көненә багышлап үткәрелгән чара....
![](/sites/default/files/pictures/2014/01/12/picture-381023-1389544906.jpg)
Тукай в сердцах наших, Тукай безнен йорэклэрдэ
"Тукай безнен йорэклэрдэ" исемле класстан тыш чара Г.Тукайнын ижатына багышлана. Бу чараны бэйге итеп тэ, Тукай атналыгында чара итеп тэ уткэререп була. Чарага Г. Тукайнын башка эсэрлэрен сэхнэлэштере...
![](/sites/default/files/pictures/2013/03/04/picture-215984-1362412367.jpg)
Телсез идек-Тукай безне телле итте, Җырсыз идек-Тукай безне җырлы итте.
Әдәби-музыкаль, сәяхәт истәлек кичәсе....
![](/sites/default/files/pictures/2012/03/29/picture-72261.jpg)
Тукай туган төбәктә. Арча районында Тукай исеме белән бәйле авыллар турында әдәби-музыкаль кичә.
Шагыйрьнең туган ягы – инешле, урманлы, челтерәп аккан чишмәләргә бай булган Казан арты. Шагыйрьнең балачагы узган Кушлавыч,Өчиле, Кырлай авылларының җанга рәхәт табигате сабый Тукай күңелендә т...
![](/sites/default/files/pictures/2024/07/25/picture-888094-1721939234.jpg)
Музыкально-литературный вечер "Путешествие в страну Тукая" посвящённый 130-летию поэта Г.Тукая.
Музыкально-литературный вечер "Путешествие в страну Тукая" посвящённый 130-летию поэта Г.Тукая. Экскурсия в поэтическую страну включает в себя хореографические композиции "Бала белэн кубэлэк", "Танец ...