Ада-иелерге беседа "Уругларны тура-соруктуг кылдыр кижизидери"
план-конспект занятия (средняя группа) по теме
Ада-иелерге беседа "Уругларны тура-соруктуг кылдыр кижизидери"
Скачать:
Вложение | Размер |
---|---|
![]() | 22.35 КБ |
Предварительный просмотр:
МБДОУ «Сайзанак» с. Суг-Аксы
Ада-иелерге беседа
Уругларны
тура-соруктуг
кылдыр кижизидери
Кижизидикчи: Давыш-оол Ч.Х.
Уругларны тура-соруктуг кылдыр кижизидери.
Уругларны кижизидери - бистин амыдыралывыстың эң чугула кезээ болур. Өг-бүлеге чаш уруг төрүттүнүп келген хүнүнден эгелээш, кижизидилге эгелээр. Ада-ие ажы-төлүн кижизиг болурун чедип алырда, борта боданыр апаар. Сураглыг педагог А.С. Макаренко мынчаар чугаалаан: «Шын кижизидилге - бистин аас-кежиктиг кырган назынывыс, багай кижизидилге - бистин келир үеде човулаңывыс, караавыс чажы, өске улустуң болгаш бүгү чурттуң мурнунда бистин буруувус болур.»
Кижизидилгени чедиишкинниг чорудары ада-иениң уругларынга ынакшылындан, оларның күш-ажылгыр, кежээ кижилер болурундан ангыда, тускай педагогиктиг билиглерни чедип алыры негеттинип турар. Кижизидилгенин база бир негелдези - уругларның аажы-чанында, сагылга- чурумунда эки чүүлдерни эскерери, ону ажыглаары болур. Оон ангыда уругларның хар-назынының аайы-биле оларнын аажы-чаңының өскерилгелерин эскерип көөрү кончуг чугула.Өзүп олурар бичи кижи бүрүзү-ле тускай аажы-чаңныг болу бээри таварылга эвес.
Бир-ле катап садыгга 4 харлыг оолдуг херээжен кижи кирип келген. Оглу авазын ойнаарак садып бер деп туруп берген. А кажан авазы акшазы чогун чугалаарга, оол авазын соккулап, часкагылап эгелээн. Авазы бажын чайгааш, мынча дээн: «Туразындаазын моон, адазы олчаан». Оларны ада-иелер болганчок-ла ынчаар тайылбырлаар.
А уругну кижизидип турарынче сиңнигип көөр болза, оон ындыг аажы- чаңынын чылдагааннарын көрүп болур. Хамык ужур ооң амыдыралын организаастаарында.
Уруг белен тура-соруктуг бооп төрүттүнүп келбес, ооң тура-соруу чоорту кандыг-бир сорулганы чедип алыр дээш, бергелерни ажып келгениниң түңнелинде хевирлеттинер.Сугже кирбейн чыткаш, эштип өөренип шыдавазы ышкаш, кижи амыдыралының дургузунда шыңгыы бергелерни ашпайн чорааш, күштүг тура-соруктуг болу бербес. Бичии уруг азы оол школага өөрени берген дийик. Чаа амыдырал ооң тура-соруунуң күштүг болурунга кандыг-даа чаа негелделер немээр. Өөредилгеге уругнуң тура-соруктуг болурун чүгле оон негээр эвес, харын тура-соруктуң тодаргай сорулгалыы, чувени боду кылып билири, кызымаа, шиитпирлии дээн ышкаш, ол шынарларын сайзырадырынга улуг аргаларны берип турар. Ада-иелер ол аргаларны ажыглап, өөредилгеге улуг кичээнгейни салып, сагыш човап турарын уругларга илередир ужурлуг.
Бир эвес өг-булениң иштинде улуг кижилер уругнуң школада чүнү канчап турарын айтырбас болза, уругнуң кичээлдээринге таарымчалыг байдалды тургузуп бербес болза, школачы оон өөредилгези ындыг-ла чугула эвес херек- тир деп дораан-на билип каар.
“Кижи бодун бичии-даа тиилээрге, оон кужу дыка немежир ” - деп, А.М. Горький бижээн. Тура-соруктуң күжү колдуунда-ла хулээп алдынган шиитпирлернин боттанылгазындан, күүселдезинден эгелээр. Шиитпир күүсеттинмээн таварылга бүрүзү-ле тура-сорукка, даты демирни үреп чий бергени ышкаш, багай салдарны халдадыр.Уругларны кижизидеринге бот- кижизидилге чугула рольду ойнаар. Элээди уругларга бодун кижизидер күзел медерелдии-биле тыптып кээр. Олар бот-кижизидилгениң дузазы-биле боттарының тура-соруунун четпестерин эдиксээр, боттарын куштуг тура- соруктуг кылдыр кижизидиксээр апаар.
Ада-иелернин уругларның тура-соруун кижизидеринге чамдык нити дүрүмнерни сагыыры чугула:
1. Өөреникчи өскен тудум, кылып турар ажылын нарыыдадыр, негелделерни ында-хаая эвес, а ургулчу сагыыр.
2. Өг-бүлениң болгаш школаның негелделери чангыс аай болурун чедип алыр.
3. Тура-соруктуң кижизидилгезиниң чоорту бот-кижизидилге-биле холбаар. Бот-кижизидилге элээди блогаш улгады берген уругларның кижизидилгезинге улуг рольду ойнаар.
4. Ада-иелер боттары эки үлегер бооп шыдаар болза, оларнын сөглээн сөстери-биле ажыл-херээ дүүшкек болза, чүгле ынчан уругларның кижизидилгезинге дузалаар.
По теме: методические разработки, презентации и конспекты
![](/sites/default/files/pictures/2014/02/11/picture-385847-1392099856.jpg)
Ажы-тол кижизидери оюнчук эвес
Бистин уругларывыс келир уенин хамаатылары, ынчангаш уругларны эки аажы-чанга кижизидеринин дугайында айтырыг, бистин чуртувустун келир уезинин дугайында айтырыг болур. Уругларны кижизидери – ул...
![](/sites/default/files/pictures/2017/02/27/picture-888876-1488214079.png)
Буклет «Тыва улустун бурунгу чанчылдарынга ооретпишаан школа назыны четпээн уругларны кижизидери»
laquo;Аътты баглап ооредир,Аныяаан сургап ооредир....
![](/sites/default/files/pictures/2022/09/14/picture-1419795-1663135910.png)
Ада-иелерге сумелер Уругну эки кижи кылдыр кижизидеринин элээн каш аргалары
Ада-иелерге сумелерУругну эки кижи кылдыр кижизидеринин элээн каш аргалары...
![](/sites/default/files/pictures/2022/09/14/picture-1419795-1663135910.png)
Ада-иелерге сумелер Уругну эки кижи кылдыр кижизидеринин элээн каш аргалары
Ада-иелерге сумелерУругну эки кижи кылдыр кижизидеринин элээн каш аргалары...
Ада-иелерге оюн-беседа «Ак суттуг аяк шайым»
Ада-иелерге оюн-беседа «Ак суттуг аяк шайым»...